Fietstocht voor kinderen in Macedonië

Vóór de start....

Welkom op de reislog website van John Peeters en Kees Scheffers over de fietstocht die we in september 2006 gemaakt hebben naar Skopje. Hier vind je ons reisverhaal, dat we als dagboek tijdens de tocht hebben bijgehouden. We fietsten vanaf Triëst door Slovenië, Kroatië, Montenegro, Albanië en Macedonië, in totaal 1700 kilometer. Tjonge tjonge, ongelooflijk hoeveel mensen onze fietstocht hebben willen sponsoren door 1, 2 of 5 cent per kilometer te storten op rekening 1528 99 650 van het HFNM (Humanitair Fonds Nederland-Macedonië) voor het goede doel: renovatie van een school voor kinderen in een achterstandswijk van Skopje. Bij de start zaten we al boven de 5.000 toegezegd Euro's. Uiteindelijk zijn het 11.000 werkelijk betaalde Euro geworden; met de verdubbeling van het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking wordt dat 22.000 Euro. Dat voelt aan alsof onze wielerbroek volgestopt zit met pepers, die ons over de steile Balkenbergen omhoog laten vliegen....! 

-> Meer over onszelf en over de aanleiding tot deze sponsortocht: klik op 'OVER MIJZELF' boven de foto hiernaast. -> Honderden foto's vind je via de link 'FOTOALBUM VAN DEZE TOCHT '

Dit is de geplande route

Zeven landen hebben we gepland aan te doen: Italië, Slovenië, Kroatië, Bosnië-Hercegovina, Montenegro, Albanië en tot slot: Macedonië. En dat alles in drie weken tijd. Als het goed loopt, zal de gemiddelde dagafstand zo'n 85 km bedragen, genoeg om ook nog heel veel te zien onderweg. (Eerlijk is eerlijk: van die 1700 kilometer zijn er 300 over water met de boot: naar en van eilanden langs de Adriatische kust)   

29 aug.: De 10.000 Euro gepasseerd!

Het is de  nacht vóór ons vertrek, we zijn samen al zwetend de laatste spulletjes aan het inpakken, en kijk.... dáár komt een fantastische mail van Lut en Peter uit Zonhoven (België). Met hun toegezegde sponsorbedrag schieten we - precies op de valreep - door de magische grens van 5.000 Euro. Met de verdubbeling van het ministerie is dat dus 10.000 Euro voor de kinderen van Skopje! Wat een fijn kado, zo vlak voor ons vertrek.
Het is hartverwarmend, dat meer dan 80% van de vrienden en kennissen die we aanschreven ook daadwerkelijk gereageerd hebben met een bijdrage. Zelfs een bezoek aan de tandarts, de kapper en de fietsenmaker leverde een aardig centje op. Iedereen heel hartelijk bedankt! 
Maar nu eerst om 07.30 vanuit Eindhoven met het vliegtuig naar Londen en dan naar Triest, waar het echte karwei gaat beginnen.

   

30 aug.: Een wel erg enerverende start

Een prachtige felkleurige regenboog was het die voor ons opdoemde, om 6.30, op weg naar Eindhoven Airport. Oh wat mooi! Dat belooft veel goed voor vandaag, riep Geertje vol verrukking en optimisme. Hoe bedrogen zouden we uitkomen! We zouden met Ryanair naar Triest, de startplaats van onze fietstocht, vliegen via Londen met anderhalf uur overstaptijd. Ruim genoeg, dachten we. Maar ... het vliegtuig in Eindhoven vertrok 50 minuten te laat en in London Stansted sluit Ryanair de inchekbalie voor de vervolglvlucht standaard 40 minuten v'o'or vertrektijd. Dan hoef je geen groot rekenwonder te zijn om onze beteuderde gezichten te zien voor de dichte incheckbalie voor Triest. (Wel overweldigend trouwens, hoeveel incheckbalies Ryanair hier in Londen Stansted heeft: we telden er 60, en de meeste met een lange queue ervoor, want ze vliegen echt overal naar toe).

Foetsji vlucht naar Triest dus. Maar wij zijn niet voor e'e'n gat gevangen. Hup, op naar het ticket-office voor een alternatieve vlucht naar Venezia-Treviso en vandaaruit met de trein naar Triest. Gelukkig was er nog plaats. Een glimlachende man van de security area wist al snuffelend door John's bagage de volgende dingen buit te maken: aansteker, fietssleutel, busje fietsenolie en zelfs de tube solutie in de fietsreparatiedoos. Want dat mag tegenwoordig in het door aanslagen bedreigde Londen allemaal niet meer mee in de handbagage. En of de duvel ermee speelt, maar ook het vliegtuig naar Venetie vertrok 55 minuten te laat, en die trein was de laatste vandaag - vertrek 23.45 uur. Buiten adem stormen we het station van Treviso binnen om ternauwernood, dankzij een behulpzame Italiaan voor de kaartjesautomaat, de fietsen op de trein te duwen. In de coup'e ging Kees zijn fiets op de kop, om zijn binnenband te plakken, want die was onderweg ook nog geklapt...     Zo bereikten we 's nachts om 02.30 Triest, de startplaats van onze sponsorfietstocht.

Triest bij nacht! Prachtig, dat romantisch verlichte stadhuis en andere historische gebouwen rond het Unitaplein. Een vorstelijke stad. En in de haven lijken overal kostbare briljanten te schitteren op het zwarte water. Maar wij willen o zo graag na al dat gereis met vliegtuig en trein eindelijk de fiets op! Naar het voor de eerste dag gestelde doel: de stad Koper in Slovenie. Het wordt een nachtelijk tochtje onder een blote sterrenhemel die ons aanmoedigend toelacht. Dat doen ook de douanemensen aan de Italiaans-Sloveense grens. En 's nachts over de bijkans lege autoweg fietsen (omdat er geen andere weg loopt) heeft ook wel wat. Zo bereiken we -schrik niet - om 04.30 de eerste etappeplaats Koper, en vinden het eerder gereserveerde Bio-hotel. Het doel voor vandaag (= gisteren) is bereikt !          

31 aug: Charmant Slovenie

(Koper - Novigrad; 57 km)
Een charmante vriendelijke Sloveense douaniere en een norse kommandeerderige Kroatische douaneman, die stuurs blijft kijken zelfs als je iets aardigs tegen hem zegt, symboliseren voor ons - uitvergroot - het verschil tussen Slovenen en Kroaten. Kroaten hebben de naam nogal zakelijk en afstandelijk voor buitenlanders te zijn, terwijl Slovenen hen in hun armen sluiten. In Slovenie ontmoetten we een en al vriendelijkheid. In het havenstadje Koper genoten we veel langer dan gepland van de koffie in de loggia van een heel mooi Venetiaans middeleeuws plein. kompleet met campamile, kasteel met Venetiaanse leeuw en een romantische fluitspeler onder de stadspoort. In Izola sloten we vriendschap met de goedgemutste Zlatko en vader Vili op de oude vismarkt, die toevallig uit Macedonie zijn gekomen. Heel vertederend was het honing- en azijnvrouwtje langs de weg naar Sveti Marija Kerasnu die ook nog schilderijtjes en schaakborden probeerde te slijten aan passanten. Wij moesten ons in alle bochten wringen om niet nog een zware pot honing aan de bagage toe te voegen.

Het eerste stadje dat we in Kroatie aandeden, Umag,  ligt schitterend op een shiereiland en heeft een mooi Venetiaans plein. Het leek wel San Marco. Hier was het dat Kees tracteerde op een van de allerlekkerste sladoleds (= ijsco's, het eerste woord dat we van elke vreemde taal kennen) met bergen 'sjlag' (slagroom). We fietsten langs het oeverwandelpad tussen de tientallen terrasjes door.

"Makedonija! Makedonija!" horen we om de haverklap om ons heen roepen.  Dat komt door het Macedonisch vlaggetje achterop onze fietsen. Je ziet de roepers stralen oover hun hele gezicht. Het zijn Macedoniers die aan de toeristische Kroatische kust zomers een aardig centje komen bijverdienen als ober of zo. Soms maken wij een praatje en vol trots vertellen ze over hun geliefde Macedonie en de stad waar ze vandaan komen.

Zo af en toe gaan we de hoogte in zoals na Izola. Dat wordt steeds beloond met een grandioos panorama: een uitzicht op het zojuist gepasseerde havenstadje, de baai, de eilandjes ervoor. Het was al poepiedonker toen we de toeristische stad Novigrad naderden, ook weer een oud schilderachtig middeleeuws stadje aan een mooie baai met haventje. De Kroatische stugheid zagen we terug bij de juffrouw in de kamerbemiddelingswinkel. Toen we zeiden dat we een kamer wilden met de mogelijkheid om te internetten, werd ze boos om zon hoge eisen.
O ja, het was fantastisch weer vandaag: stralend zonnetje aan een strak helderblauwe luicht, een aangename fiets temperatuur van 25 graden en geen zuchtje wind!

1 sept: Campaniles, eilandjes en amfitheater

(Novigrad - Pula, 92 km)
Zet een campanile - klokkentoren - voor onze neus en wij klimmen erin, een instinctieve reflexreactie. Vandaag waren het er twee. Die in Poreć, in de kerk vol mooie mozaieken tegen alle muren, bood uitzicht op de rode daken en het haventje van een middeleeuwse stadje. Het was nog precies als 35 jaar geleden, toen John er voor het eerst was. In Vrsar zagen we vanuit de campanile een grillig kustlandschap met tientallen eilandjes en aardig wat zeilboten ertussen. Hoog op de heuvel ligt het eeuwenoude Vrsar  te schitteren in de zon, met intieme pleintjes, steile kinderkopstraten en oude mannetjes keuvelend op een bankje. En.... heerlijke sladoled!

De Macedoniërs in Kroatie die ons toejuichen, maken het steeds bonter! In Poreč kwamen we aan de praat met iemand die zich voorstelde als Toni Macaroni. Niet zijn echte naam natuurlijk. Mamut Sejfali bleek een Albanees te zijn, die in Macedonie woont en in Kroatie centen bijverdiend. Hij verbijsterde ons door ons aan te spreken in .... vlekkeloos Nederlands. Hij gidst namelijk Nederlandse groepen door Poreč en heeft zich zo de taal, luisterwijs, eigen gemaakt. Hij vond het "geweldig" dat we naar zijn land fietsen en ook nog zijn thuisstad Tetovo aan zullen doen. Een heel verhaal volgde, goede wensen: "blijf gezond, en niet te snel!" en als afscheid een onvervalst Brabants "Houdoe!"

We fietsen kilometerslang verder langs de zonovergoten strandenkust door parkjes met dennenbomen voor de broodnodige schaduw. We merkten dat de kust Istrie een aangesloten snoer van standjes, campings en hotels is, maar wel met veel ruimte voor iedereen. De oude stadjes liggen zo schilderachtig mooi aan het water, dat het moeite kost er niet langer te blijven. Op weg naar Pula, de hoofdstad, fietsten we door een zacht glooiend landschap vol manshoge struikjes, waar in de lente de lavendel welig bloeit en geurt. Ooit geweten dat er zo zuidelijk een echte fjord is? Kilometerslang doorklieft het Limfjord het landschap. We moesten er wel doorheen. Na een heerlijke afdaling dus een forse klim van 8%, oef, oef. 

Even een correctie op een vorig berichtje. Er zijn in Kroatie natuurlijk ook heel vriendelijke mensen, zoals die vrouw van het Tourist info center in Pula, die erg geinteresseerd was in ons verhaal over het Skopje-project en als supportster daarom 50 % van de kamerprijs afhaalde. En dan onze gastvrouwe in Pula! Die ons direct op haar veranda overlaadde met een kom overheerlijke verse vijgen, die ze net uit haar tuin had geplukt. Nada heet ze, "Niks in het Spaans" schaterde ze uit. En overstelpte ons lachend met sappige verhalen. Ze vertelt ons over haar kinderen en kleinkinderen en de goede vooruitzichten die de mensen in Kroatië nu hebben. Het is toch veel en veel leuker gewoon bij mensen thuis te overnachten dan in een hotel of appartement!

Vanavond  hebben we in Pula het grote amfitheater bewonderd. Wat een schoonheid! Vooral als het verlicht is. En wat een architectonische prestatie van formaat! Binnenin, helemaal omringd door drie hoge boogrijen, hoor je bijna het gejuich van het publiek van 2000 jaar geleden in je oren klinken. Dit is na Rome en Verona het derde grootste en nog bijna helemaal intacte amfitheater. In de hele binnenstad van Pula voel je trouwens de tanden des tijd. Wandelend door de middeleeuwse straten komen we aan de voet van de Romeinse triomfboog Ana Vuksič tegen, die in Tilburg op de kunstacademie heeft gezeten en vloeiend Nederlands spreekt. Zij maakt nu 's avonds karikaturen. Wij hebben - tegen een vriendenprijsje - onszelf samen laten vereeuwigen, met fietsjes en al. Het resultaat willen we jullie niet ontzeggen (klik er maar eens op):

2 sept: De hoogte in

(Pula - Brestova; 76 km)
Vandaag was ons letterlijk hoogtepunt de stad Labin. Eerst ga je vanuit een zeearm een alsmaar stijgende weg (8 %!) omhoog. Als je er volgens de kaart bijna bent verzucht je: waar ligt het nou, ik zie niks. Pas als je over een zadelpas heen bent, verrijst het rechts voor je ogen op een steile berg bovenop de top: een kerkje omgeven door hoge huizen in zachtgeel, -blauw, -rose, -groen en -blauw. Als een van kantelen voorzien Mondriaan-dekseltje op een zoutvaatje, zogezegd. Er loopt een weg onder het zoutvaatje door, die we makkelijk konden nemen voor het doel van vandaag. "Wij zijn geen knip voor onze neus waard, Kees, als we dat bergstadje links laten liggen", hetgeen Kees volmondiog beaamde. Dus bestegen we de met klinkerstenen beslagen spiraalweg omhoog. Eenmaal boven binnen de muren, door de Florianusstadspoort, voel je je direct thuis op het knusse middeleeuwse pleintje  met loggia, stadhuis, bastion, restaurantje en .... een ijstentje waar een supergrote sladoled als beloning al een tijdje op ons ligt te wachten. Hoe snel is een mannenhand van 60+ gevuld! Je snapt wel dat je vanuit de promenade rondom een prachtig uitzicht hebt over wijngaarden, cypressen en andere stadjes, tot aan de zee in de verte. Begint het al te kriebelen, Geertje?

Langs de weg reuzegrote, kleurige, grappige reclameborden, die niet alleen producten aanprijzen maar je ook een rijgedrag proberen te beinvloden. Geen "Makedonij! Makedonija!"-geroep achter onze fietsen vandaag, want onze route liep grotendeels door het hogergelegen, onbedorven binnenland  waar we in de dorpjes veel Italiaans hoorden praten, de oorspronkelijke bewoners van Istrie.

Wat het Kroatische betreft, daar weten we al een aardig mondje van te praten. Bij elk gesprek leren we er weer een stel woorden bij. Zo weten we al precies hoe we moeten vragen welk beroep de aangesprokenen heeft, hun echtegenoot(e), hoeveel kinderen ze hebben, hoe die heten, hoe oud ze zijn, of ze het op school goed doen. En hetzelfde ook van de kleinkinderen. We kennen ook al leuke  gezegdes waarom mensen moeten lachen. Zoals "een hongerige man, dubbele zorgen.." of "geen weten zonder zweten...(pffffff - met handgebaar)" in het Kroatisch. Kees kan al aardig zeggen: "Mio priatel pridja ljeko dobre hvratski" (Mijn vriend spreekt heel goed Kroatisch) waarop John antwoordt "Mio priatel ljeko dobre laže!" (Mijn vriend kan heel goed liegen).

Voor degenen die onze route volgen: we overnachten nu in Brestova aan de kust, bij vrolijke mensen thuis, in een gehuchtje van kriskras verspreide huisjes tegen een steile berghelling; allemaal familie van elkaar. We hebben mooi uitzicht op het eiland Cres en een forse veerboot. Drie keer raden waar we morgen naartoe gaan....   

3 sept: Zalig in een..... monnikencel

(Brestova - Osor; 64 km)
Voor de jeugdige, goed getrainde fietsertjes in onze sponsorclub is het een peulenschilletje, maar voor ons vormt een 10 km lange stijging van 6% langs een rotsachtige kust omhoog toch een aardige klus. Wij spreken dan over het langgerekte bergachtige eiland Cres (spreek uit: Tsres). Ieder klimt dan in zijn eigen tempo. Niet verwonderlijk dat de sportieve, sprankelende, springerige Kees (66 jaar, 68 kilo) vele minuten eerder boven is dan de zwaar zwetende, zwoegende, zwijmelende John (61, doch 80!).

Maar boven aangekomen ontvouwt zich dan een prachtig eilandenrijk. En even verderop, op een lange kam, uitzicht op zee naar beide kanten. Want Cres is naast hoog ook heel smal. Toch was het 3000 jaar geleden al bewoond, Het hoofdstadje Cres is een juweeltje, met zijn rustiek haventje in een beschutte baai, mediterane kade-restaurantjes en middeleeuwse straatjes. Daar komt zelfs de smalste auto nog klem te zitten: alleen voetgangers kunnen erdoor, en... fietsers.

Wil je ervaren hoe vredig stilte kan zijn? Dan moet je in het piepkleine ommuurde stadje Osor zijn, waar wij intrek genomen hebben in wat ooit een klein klooster was. We slapen in een knusse monnikencel, Kees voelt zich helemaal goed hier. En John zong al van "O sterre der zee, O sterre der zee". De sonore stem van de baas Lucio (een oude zeeman - ruwe bolster met zache pit) klinkt ook al zo hemels. Zo overvalt ons na zo'n zware inspannende tocht - en een rondgang door de straatjes van dit verstilde stadje - een heerlijk rustgevend gevoel, bijna mystiek. Tientallen fragiele beelden van muziek spelende jong mensen; onhoorbare hemelse klanken. Er hoeft niets! Thuis moet er altijd wel iets gedaan worden. Hier gaat alles vanzelf. We hoeven alleen maar te trappen. Het enige wat we hebben zijn onze fietstassen. En dat is helemaal genoeg! Zalig.   

4 sept: Filosofische vaar- en rustdag

(Osor - Zadar; 35 km + 130 km varen)
Vandaag maandag rustdag. Maar wat heet rustdag? Als je enkele dagen hebt moeten zwoegen en een aantal kuitenbijters achter je kiezen hebt, dan is 23 km over een glooiend traject langs de kust een fluitje van een cent, aldus Kees, engigszins blase. Vanuit het zuidelijkste puntje van het eiland Cres zijn we vanmorgen in Osor overgestoken naar het aangrenzende eiland Losinj, hartelijk en uitbundig uitgezwaaid door Lucio, de goeierd, de pensionhouder met zijn mengeling van Italiaans, Duits en Engels in elke zin, en waarmee we ondertussen goede maatjes geworden waren.

Mali Losinj heet het stadje waar we - na 23 km dus - neerstreken om daarna - enkele uren later - de boot te nemen naar Zadar, waar we om 22.00 zullen arriveren, een heel stuk zuidelijker op het vasteland van Kroatie. Zes uur varen. Maar. lieve sponsors, wees gerust, de kilometers per boot zullen we niet in rekening brengen. Alleen de fietskilometers - 350 tot nu toe - tellen en er zullen er nog wel zo'n 1400 volgen, voor we ons einddoel Skopje bereikt hebben.

Ja, wat doe je dan op zo'n rustdag op de boot, terwijl het ene na het andere eiland aan je voorbijschuift? Je filosofeert wat met elkaar over waar we mee bezig zijn. "Wat bezielt twee zestigers om zich de longen uit het lijf te fietsen?" zien we vaak mensen denken met een mengeling van be- en verwondering. Een krampachtige poging om nog iets van de vergane jeugd te redden?  We vinden het gewoon leuk, spannend en ontspannend om samen te doen!

En dan ..... het moet wel echt "klikken", als je met tweeen zo'n fietstocht onderneemt. Elkaars sterke opunten uitbuiten en de zwakke punten compenseren. Wat dat betreft kennen we mekaar van haver tot gort na ons gezamenlijk avontuur naar St.Petersburg vorig jaar. John als de perfecte organisator, met uitgebreide reiservaring als globetrotter, handig in het leggen van kontakten, wel wat chaotisch en slordig soms - zegt Kees - maar dat wordt - aldus John - ruimschoots opgevangen door de zeer precieze Kees, die voortdurend in de gaten houdt of alles wel volgens afspraak verloopt en die het beheer van documenten en financien (heel belangrijk!) voor zijn rekening neemt. "Een goed stel " in de woorden van Theo Reitsma. Of we zo echt zonder brokken Skopje zullen bereiken? Het blijft spannend!.

5 sept: Wat een gesjierp!

(Zadar - Šibenik; 88 km)
Wat een dag vandaag! De dag van de krekels, oftewel cigali. Alsof ze het speciaal voor ons deden sjierpten ze in de dennenbomen langs de Adriatische kust de longetjes uit hun kleine lijfje (of deden ze het ook alweer met hun vleugeltjes?)  Kilo- en kilometerslang vanaf Zadar een vrolijk, aanmoedigend concert voor onze oren, en dat terwijl de ogen al zo verlustigd werden door de schoonheid van de grillige Dalmatische zeekust en het langerekte bergachtige eiland daarachter, waarvan de bergen als een rij kamelen voorbij leken te trekken. 

Een tussen dennenbomen gelegen, bloemenrijk terras, dat over het heldere zeewater hing, nodigde ons uit tot de lekkerste gebakken calimari - inktvisjes - die we ooit ons gehemelte hebben laten strelen. Ze kwamen na een nauwe doorgang te zwemmen in een kleine binnenzee van non-alcoholisch bier, eerlijk gebrouwen in ons eigen Lieshout. Van dit schuimend vocht namen we vandaag beduidend meer dan anders, want met 30 graden pure zonneschijn op de kalende hoofdjes en een trapsnelheid van 30 km per uur (hoera, meewind uit het noorden!) is het vochtverlies echt behoorlijk, dat kunnen we jullie verzekeren.

We waren dan ook heel blij, toen we in de stad van bestemming, Šibenik, een onderkomen vonden, dat voorzien was van een puike wasmachine, want de geuren die onze kleren ondertussen begonnen waren te verspreiden waren niet mals voor de gemiddelde neus. De machine staat nu lekker te stampen.

Onze gastvrouw en gastheer, Anita en Gladko, zijn alleraardigst: ze vinden het heerlijk om een uurtje met hun gasten uit Nederland keuvelend door te brengen aan de tafel op hun terras. Wat het terras aan uitzicht biedt geloofden we eerst zelf niet. We kijken uit over de rode daken van de binnenstad, de kathedraal, de haven met levendige boulevard en de rimpelende zee met hier en daar een bootje. Aan de overkant contrasteert een ruig eiland waarop alleen struiken willen groeien. Het is een plaatje, dat je zelfs zelden in toeristische folders ziet, zo mooi.   

Je ziet, wij boffen vandaag geweldig. Zelfs toen John zijn wielerhandschoentjes liet liggen bij de VVV, werden we een half uurtje later gebeld door de VVV-juffrouw, dat we die maar snel moesten komen ophalen. Kees moest weer even gniffelen, want die vergeet echt nooit iets. Met het getsjierp van de cigali nog in de oren, sluiten we ook deze mooie dag weer moe en voldaan af.  Proost!

6 sept: Krka, krka, krka !

(Šibenik - Krka national park - Šibenik; 27 km)
Nee, dat is niet het hese geluid van de heks Eucalypta en ook niet de gecastreerde haan van de buren. Krka, zo heet de mooiste rivier in Kroatie, die door een karstachtig gebergte stroomt. Het meest spectulaire zijn de watervallen, die we vandaag hebben bezocht. Het is niet één waterval maar een kriskrasgedoe van tientallen watervalletjes, stroompjes, vijvertjes, - naast, achter en onder mekaar - waar weelderige struiken en bomen tussen groeien. Het leuke is dat je over een schaduwrijk, slingerend knuppeltjespad overal tussendoor kunt lopen en het water ziet bruisen en briesen om je heen. Er werd ook nog gewaarschuwd voor slangen. We kregen hier echt het gevoel rond te dwalen in de paradijslijke Hof van Eden.

De laatste watervallen liggen naast elkaar en zijn de grootste. En wat is er nu mooier om uitgerekend daar onder te gaan zwemmen! Maar pas op! De stroming is sterk, dus we moesten ons stevig aan de glibberige stenen onder water vastgrijpen om niet meegesleurd te worden. Dat lukte Kees maar net (korreltje zout). Dus... dolle pret!

We zijn ook nog met een bootje de rivier opgevaren door een ruig dal tot aan een eilandje waarop een klooster lag. Kees was blij met een Fransicaner monnik even van gedachte te wisselen. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan.

Je hebt op reis wel eens e'e'n stadje dat onmiddellijk je hart weet te winnen. Voor ons dat Šibenik. Wat een wirwar van straatjes, trappetjes, steegjes, kriskras en schotsscheef door elkaar. Met leuke pleintjes, die amper groot genoeg zijn om het terras van een knus restaurantje te bevatten. We verdwaalden direct; maar je kunt niet verdwalen, want alles loopt hier naar beneden of naar boven.

Beneden, dat is de havenpromenade met statige gebouwen, waar we o.a. een 14e eeuwse kathedraal bezochten die een buitenfries heeft met wel honderd koppen van toenmalige Šibenikers, rijk en arm, dik en dun, kaal en bebaard, met allemaal andere gelaatsuitdrukkingen. John herkende in e'e'n van de koppen direct die van Kees (op de foto de tweede van links). Griezelig hoor. Boven, dat is de ruine van een oud Venetiaans fort, waar we een onovertroffen uitzicht hadden op de straatjesdoolhof, de promenade, de Krka die hier uitloopt in een baai, de haven en de eilanden in zee.

En wonder boven wonder bevindt zich ergens in het straatjesgekrioel ook nog een restaurantje die voor haar gasten internet aanbiedt in het zolderkamertje boven, waarvan acte. (Helaas kunnen we op deze PC's geen fotootjes laden; dat hopen we morgen te doen. Nog even geduld, beste mensen!) Alweer een prachtige dag: Šibenik, mi te volemo! - oftewel: Šibenik, we love you!          

7 sept. 30 graden en toch koel!

(Šibenik - Split; 92 km)
Ja mensen, wij kunnen er voor jullie echt niks aan doen, maar het kwik is hier langs de Adriatische kust tot het streepje 31 gestegen. En toch hebben wij het koel! Hoe dat kan? Let op, wij gaan nu ons  geheim verklappen. Ten eerste: Ga fietsen!!  Dan produceer je immers zelf wind. Ten tweede: Ga langs water fietsen; dat voelt al direct frisser aan (psychisch effect) en bovendien: er waait altijd wel een fris briesje uit de zee. Tot slot: eet veel fruit, maar vooral ijsjes! Dat koelt ontzettend af.

Met enige weemoed hebben we vanochtend van Anita en Gladko in Šibenik afscheid moeten nemen. We hebben in de schemering heel wat met hen afgekletst op hun schitterend balkon. Bij het afscheid kreeg John van de gastvrouwe zelfs twee kusjes op zijn wang (meer doen ze niet in Kroatie), waarop hij er als halve Brabander snel een derde aan toevoegde. Eigenlijk hadden wij ons een beetje verpraat. Dat we namelijk een foto hadden gemaakt van hun 10-jarig zoontje Zeljko en zijn vriendjes, met allemaal trots een (speeldgoed)geweer in hun handen. Als echte patriotten poseerden ze. Anita was nogal ontsteld, want spelen met geweren had ze hem uitdrukkelijk verboden. Net zoals in Nederland, waar de ouders na WO II pacifistisch werden, vonden de kleine jongens oorlogje spelen echter geweldig.

Zo heel af en toe zien we langs de weg als eerbetoon het portret van een nors kijkende generaal. Of een standbeeld voor Tudjman. Maar verder is er niets meer te merken van die vreselijke oorlog. Dachten we. Want in het klooster op het eilandje in de Krka was een kleine historische tentoonstelling. Foto's lieten zien hoe het klooster verschillende keren totaal verwoest was. En daarna weer opgebouwd. Een hele tekst naast de foto met alle details, maar waarin niet stond wie dat gedaan had. Tot de laatste zin. Toen kwam het hoge woord er eindelijk uit: "Alle bezetters van Kroatie, of het nu Turken of Serviers zijn, hebben zich altijd gedragen als vandalen".

Het tochtje langs de Adriatische zee vandaag was uitzonderlijk mooi. Overal baaitjes, eilanden, bootjes. Zelfs de krekels waren weer uitbundig van de partij. En als er een eilandje vlak bij de kust ligt (zoals Primosten, Rogoznicko of Trogir), staat er geheid een schattig stadje op, meestal al uit Romeinse, Turkse of Venetiaanse tijd, met een brug of weg verbonden met het vasteland. Op het hoogste punt een fiere kerk, waaromheen een bloem- kleurrijk kerkhofje voor alle gestorvenen, die bij de Opstanding straks kunnen genieten van een prachtig uitzicht over de omringende zee en hun hele stadje. Wat een vooruitzicht!   

8 sept: Schildpad en hagedis

(Split - Korcula; 52 km + 150 km varen)
Split is echt een aparte stad! Vanuit de verte lijkt het of een geweldige reuzenschildpad (uit het Oneindig Verhaal?) uit de zee omhoog is gerezen, met een woud van flonkerende, hagelwitte wolkenkrabbers torsend op zijn rug. Eenmaal in de stad, tref je brede lanen en heel veel groen tussen de woontorens. En een palmenpromenade langs de haven die er zijn mag.  Maar dan de binnenstad!

Een Romeinse keizer uit de 3e eeuw heeft er een enorm paleis in het vierkant neergezet, waarvan nu nog alle buitenmuren met bogen, zuilen, onderaardse gewelven, keizerlijke vertrekken en een prachtig binnenplein zichtbaar zijn. Binnen de buitenmuren hebben de Byzantijnen, Ventianen en Kroaten er in de loop der eeuwen een gotische kathedraal, renaissance paleis, uurwerktoren en een complete soekh van straatjes met winkeltjes in Anton Pieck-stijl neergezet. Uniek in de wereld; een werelderfgoed vond de Unesco. En heerlijk om doorheen te dwalen.

De veerboot van Jadrolina bracht ons in 4 uur van Split naar het eiland Korčula, een van de groenste langs de Dalmatische kust. Dit lijkt weer meer op een hagedis met hoge stekelrug en lange staart. Er loopt slechts e'e'n weg over zijn kronkelende ruggengraat. Het werd dus weer fors trappen, zwoegen en puffen, over hellingen tot aan 10% toe. Maar de moeite werd ruimschoots beloond. We fietsten onder cypressen, aleppo-dennen en tussen druivenstruiken en sinasappelboompjes. En de finishplaats Korčula op de hagedis z'n linkervoorpoot is werkelijk betoverend.

Tijdens de dagelijkse fietstocht stappen we graag eventjes af bij mensen die iets bijzonders aan het doen zijn. Pure nieuwsgierigheid. Zo zagen we een oud echtpaar in hun tuin aan de tafel met een hele berg noten. Dachten we. Toen we vroegen wat het was, zei het vrouwtje 'mindeli' en ze kwam met een handvol aanzetten, die ze op het muurtje voor onze neus uitspreidde. Met een langwerpige steen deed ze voor hoe je ze moest openmaken. Toen waren wij aan de beurt. Heerlijke amandelen! En weldra leerden we van haar de hele skala binnenlandse vruchten in het Kroatisch zeggen. Dat maakte weer veel goed van het teveel aan pruimen die Kees op de boot had verorberd en de gevolgen daarvan. Geloof het of niet, maar dit alles gebeurde in het bergdorpje met de wonderschone naam Pupnat!

9 sept: De eerste Kroatische sponsor

(Korčula - Dubrovnik; 2 km + 105 km varen)
Wij hebben onze eerste Kroatische sponsor! Het is Zoran Korica, onze 30-jarige huisbaas in Korčula, die spontaan - na het vernemen van het doel van onze tocht - ons 30 harde kuna overhandigde. "For the children in Skopje"  Daar was hij zelf als soldaat ooit gelegerd geweest. Zijn belangstelling was mede ingegeven doordat hij zelf een fietsfanaat was en tevens een ras-socialist pur sang. Hij vond dat liefdadigheid niet de plaats mag innemen van de verantwoordelijkheid van de staat voor de zwakkeren in de samenleving. En trok toen zijn portemonee.....  Met meer dan gewone sympathie namen we afscheid van Zoran.

Wij hopen. lieve sponsors, dat wij jullie niet te veel vervelen met verhalen over hoe mooi de stadjes in Dalamatie zijn die wij bezoeken. Over Korčula, een middeleeuwse sprookjesstad - alweer op een schiereiland - schieten woorden tekort, zo mooi, puur  en intiem. En dan hebben wij het nog niet eens over Dubrovnik...  Daar brengt de veerboot ons nu in 4 uurtjes naartoe. Na de reuzenzeeleguaan Perljesac trekt de ene na de andere reuzenzeekrab aan onze ogen voorbij, met poetische namen als Jakljan, Šipan, Lopiden en Koločep. 

Nou, Dubrovnik, waar we zo hoge verwachtingen van hadden, viel eerlijkgezegd wel wat tegen., na alles wat we erover gelezen hadden. De gebouwen vonden we nogal saai; al het mooie is tijdens een aardbeving in de 17e eeuw verwoest en de herbouw moest snel gebeuren, dus lang niet zo mooi als het was. En verder veel fortificaties, hoge verdedigingswallen met stoere torens.

Toch voelt Kees zich vandaag helemaal in zijn element, want ..... hij leeft in de verwachting  vannacht heerlijk te kunnen slapen onder een kaart met het periodiek systeem der elementen. John heeft het hem uitgelegd, en Kees is er nu helemaal weg van. Periodiek in je element! Wat wil je nog meer. Feilloos wees hij de plek aan met de welluidende naam van ons hospita: Zinca!

O ja, voor het bezorgde deel van ons thuisfront nog even dit ter geruststelling. Zo'n helling van 10%, daar gaat John toch echt wel van het zadel af en lopend verder, om niet te forceren. Alleen Kees trapt daar nog even lustig door alsof hij in de kracht van zijn jaren zit. Onverstoorbaar. Een belofte voor de toekomst!

10sept: Bea, Thea en Pea in Montenegro

(Dubrovnik - Risan; 77 km)
We zijn in Montenegro beland!
Maar even iets rechtzetten over Dubrovnik, dat bij nadere verkenning toch veel mooier is dan we dachten. Vooral als je over de metershoge stadsmuren loopt, die als een slang van 4,5 km lengte zich over de rotsen en bergen kronkelt en de stad volledig in haar omklemming houdt. Trapjes, torentjes, koepeltjes, bruggetjes, gangetjes.... alsof je in een levendig schilderij van Escher ronddwaalt. Aan de linkerkant de middeleeuwse stad, rechts de zee, de haven, een burcht op rotsen en de hoge bergen.

In het dorpje Cilipi (spreek uit: Tsjielipi) vielen we met de neus in de boter: we hoorden net nog de klanken van een folkloristisch dansfestijn. Heel het dorp was letterlijk op de been. En wat ze ons in die kraampjes allemaal aan fijn borduurwerk probeerden aan te smeren! De oudere vrouwen droegen scheepsgrote witte kappen, waarvoor een rechtgeaarde Zeeuwse zich niet voor zou schamen. Dit hoekje van Kroatie bleek trouwens een echt cypressenlandschap. Hoe mooi staken die boven de dennen uit, tegen de hoge bergen als achtergrond. We zagen er meer cypressen dan in heel Toscane bij elkaar.

Maar nu dus Montenegro. Wat zijn ze trots op hun in Maart verkregen onafhankelijkheid, per  referendum gekozen. Zo graag willen ze in de EU dat ze als nationale munt hebben gekozen voor ... de Euro. Heel slim! Hoeven ze daarover niet meer te onderhandelen. Zo krijgen we hier zomaar onze eigen biljetten en koningin Bea uit de bankomat!

We zijn op onze toch trouwens nog geen Nederlanders tegengekomen. Opmerkelijk. Schaamtegevoel vanwege Srebenica, misschien?   Maar vandaag dan de eerste. In Izola. En wat voor! Thea en Pea, vriendinnnen. Twee charmante vlotte dames, die in Igola vertoefden vanwege hun jaarlijkse rheumakuur. Thea (85!) was een fanatieke fietster en zag er nog zo fris en jong uit, zei ze desgevraagd,  omdat ze zich nooit aan iemand gebonden heeft en zo haar zelfstandigheid heeft behouden. In Kees zijn oren klonk dit als muziek, beaamde hij. Pea, wat jaartjes jonger was een echt haasje-repje en een vroegje-in-de-wei, nu gebonden aan rolstoel, maar die nog volop het het leven genoot. Spontaan bood ze John aan om haar slagschip van een ijs-met-fruit-schotel samen soldaat te maken. Na enige aarzelingen, gevolgd door evenzovele aanmoedigingen, werd het schip vanuit twee kanten slagvaardig getorpedeerd! Soms is oorlogje voeren een waar genot.   

11 sept: Een octopus van een baai!

(Risan - Budva; 65 km)
Het allermooiste van Montenegro, zegt men, is de baai van Kotor. Geen gewone baai is het, maar een zeearm die 30 km lang het hooggebergte doorklieft. Na 5 km vertakt hij zich als de armen van een octopus, een heel aparte aanwinst op de Unesco World Heritage lijst. Alle armen hebben wij aan alle kanten befietst. Het heeft iets mystieks: van helder groen struikgewas op de voorgrond naar steeds vager wordende dorpjes in de verte, met de grijze reusachtige bergen op de achtergrond. De Romeinen waren er al zo van gecharmeerd, dat we hier nog mozaiekvloeren van hun villa's konden bewonderen.

De dorpjes aan de baai zijn vertederend en de merkwaardige rijtjes tonnetjes in het water blijken kweekplaatsen te zijn van de lekkerste mosselen. Typisch zijn de vele kleine betonnen piertjes in de baai, die  de eigenaar van elk huis aan de andere kant van de weg, heeft laten bouwen. Hierop kan moeder de vrouw heerlijk zonnen als het werk is gedaan, vooral vandaag bij een klaarblauwe lucht en 26 graden. En soms ook de gasten, want verschillende huizen hebben hier kamers of een apartement te huur. Is het niet om te smullen, die baai van Kotor, Geertje? 
Midden in de grote baai liggen, bij Perast, - als juwelen uit de hemel gevallen - twee piepkleine eilandjes met op ieder een kerkje: op de een ligt temidden van het groen een katholieke fransiscaner abdij, de ander herbergt een orthodoxe kerk met van die blinkende uien. Wil je ooit helemaal van de wereld weg zijn, ingetogen en vredig, dan moet je hier neerstrijken.  

En dan de stad Kotor zelf! Ze hebben heel veel mooie steden gebouwd langs de Adriatische kust, die Venetianen in de 12/13e eeuw, maar Kotor is de kroon op hun werk. Gelegen aan het uiteinde van een der armen van de baai, tegen een hoge berg op, met rijke koopmanshuizen, loggia's, kathedraal, stadsmuren. Toen we midden in deze kleinood onze nek horizontaal strekten, zagen we tegen een supersteile berg een knots van een burcht. En laat daar nu ook nog een steil pad naartoe omhoog gaan. Kaasje voor Keesje! en voor John. De adrenaline begon al te werken nog voor we nog maar 1 stap gezet hadden van de 1780, die naar de 280(!) meter hoger gelegen burchtruine van St. Ivan voerde. Die lag bijna vertikaal boven de stad. We hoeven je niet te vertellen wat voor een duizelingwekkend uitzicht we hadden op Kotor, de hele baai en de hoge bergen eromheen. Wat jammer dat ik nu de foto's daarvan niet laden kan. Nog even geduld a.u.b.

Op weg naar de burchtruine ontmoetten we ook de 21-jarige Milos, een fenomeen!  Niet alleen voetballer en speler in het nationale waterpoloteam, maar ook een geheugenwonder van de bovenste plank. Van alle wedstrijden in de Nederlandse competitie van dit jaar, vorig jaar en die daarvoor, kon hij de uitslag oplepelen. En ook van de competities van alle andere Europese landen! Zo vernamen we dat PSV gisteren met 1-3 heeft gewonnen van Willem II ("William dwa" zei hij) na de smadelijke neederlaag van 0-1 tegen Twente. Ze staan nu 3 punten achter op Ajax, aldus Milos. Van ons mag hij in het Guiness Book of Records!

Wat beleven wij elke dag toch veel. Vannacht sliepen we bijv. in Risan, in een bijna-Romeinse villa met binnenhofjes vol potplanten, muurbloemen en koi-vijvers en een prachtige loggia die uitzicht bood op de baai  van Kotor. Het was een Servische familie en dus kregen we 's morgens om 8 uur al uitgebreid les van de vriendelijke zoon des huizes over de Servische geschiedenis en zijn visie op het jongste verleden en heden. Omdat we wel geinteresseerd waren in "het andere verhaal", bleef hij maar doorvertellen. O.a. ook hoe slecht de Kroaten zijn, en de Bulgaren. Hij lichtte dat toe met pakkende voorbeelden. Maar vooral de Albaniers, dat is het allergrootste gevaar. Wij krijgen het nog zwaar te verduren! Merkwaardig genoeg had hij niks tegen de West-Europeanen, maar wel tegen die vervloekte Amerikanen, die de oorlog hadden veroorzaakt....  Een uurtje later zat we weer prinsheerlijk zorgeloos te fietsen rond de baai van Kotor.      

12 sept: Royalty en de liefde van een raaf....

(Budvar - Virpazar; 76 km)
Laagveen in Montenegro, in een bergmeer op 50 meter hoogte. Welke polderjongen uit Holland had dat nu gedacht? Het groeit in de tentakels van het Skadarsko meer, die zich tussen de bergen van Montenegro en Albanie wringen. Het laagveen, dat hier "lokvanj" heet, bestaat uit groene plantjes met lichtbruine bloemenkransen die bovenop het water drijven. En.... morgenvroeg om 7 uur gaan wij er een boottochtje doorheen maken!

Wij zitten nu in het dorpje Virpazar, gelegen aan een van die tentakels, en zijn hier gekomen na een helse klimdag over bergen van wel 1000 meter hoog. Het begon in Budva aan de Adriatische zeekust met venijnige haarspeldbochten, waar Kees op een onbewaakt moment helemaal door een familie koeien werd ingesloten. Met 100 km/u zoefden auto's langs ons, traag kruipende stekelvarkentjes, omhoog. Regelmatig passeerden we van die grote kleurige bloembossen (plastic) met de foto's van jongemannen (nooit een meisje) eronder. Tegen de rotsblokken was om de 50 m "Autošlep" in kleurige letters gekalkt, met steeds weer een ander telefoonnummer eronder. Toch hebben we nergens nog een auto met panne gezien. Wel af en toe het DA (=ja) of HE (=nee in het cyrillisch) van het referendum in maart.

Fietsend tussen een woud van rotsen en bergpieken bereikten we Cetinje, de oude hoofdstad van Monenegro, nu een prachtig groen rustig stadje met ingeslapen ambassades, maar ook met de "Predsjednik", de residentie van de president, waar we met enige trots op de rode loper tussen de wachters poseerden.

(En nu iets intiems voor de royalty-watchsters onder onze vrouwelijke sponsors. Jaja, wij hebben het paleis van koning Nicola ( koning tot 1918) hij ziet er uit als een knappe boer, volgespeld met medailles en erekruisen. Maar mooi dat hij bij zijn koningin Milene 3 zonen en 9 knappe dochters ter wereld heeft geholpen! Die trouwden weer met prinsen uit bijna alle koningshuizen die er maar zijn in Europa. Zo werd Nicola de meest geliefde schoonpapa onder de vorsten. Twee dochters bleven bewust ongehouwd: Xenia, de fotografe en de uitzonderlijk muzikale Bjera, de eerste Montenegrijnse die een rijbewijs kreeg, zei onze gids trots. Tot zover onze royalty-colomn).

In levende lijve ontmoetten we Danilo, een ruige grijsbebaarde herder, die ons verhaalde over zijn schapen en vier hondjes. Dat deed hij in perfect Frans, dat hij -naar eigen zeggen- tussen de schapen uit een boek had geleerd. Wij vermoeden echter dat er meer achter zat (een weggelopen francaise?) Ook citeerde hij hele verzen in het latijn van Horatius en Vergilius; geleerd van zijn schapen, glimlachte hij serieus. Hij heeft in zijn leven moeten kiezen tussen de liefde van een vrouw en .... een raaf. Het werd de raaf, want die is mystieker, intelligenter, heel sociaal, zit op je schouders en eet uit je hand. Wat een man!

Onze fietsroute hebben we verlegd van de industriële hoofdstad Podgorica (vroeger Titograd) naar de bergen langs het  Skadorsko meer, dankzij een tip van een duits stel. Die waren beroepsmatig op zoek naar sportieve vakantiegangers en toen ze ons in het vizier kregen, was hun rolmodel geboren! Met foto en al komen we in hun promotieblad. Wat een eer! Wij zijn toch maar gewone fietsers op leeftijd met witte sokjes en sandalen?      

13 sept: Even helemaal de pijp uit...

(Virpazar - Shkodër; 75 km)
Het ware afzien is nu begonnen! Het klimmen, dat anders altijd zoveel voldoening schenkt, kreeg vandaag elementen van een marteling. Na anderhalf uur 8% bergen beklimmen gingen bij John de kuitspieren in staking. Bekijk 't maar, kreunden ze uit. Dat werd dus schuiven. Energetisch gezien veel slechter, ook nog. Maar ja, je wilt toch in Skopje komen, nietwaar? Kees trapt in deze omstandigheden gewoon lekker door. Hij wacht gedwee op elk punt waar 't even niet zo steil is, tot John er half gebroken aankomt.

Maar.... de hevige inspanningen werden even hevig beloond. Het uitzicht dat we kregen op het Skadra-meer is weergaloos. Stel je voor, je fietst in de bergen op een asfaltpaadje - het gras groeit er tussen het asfalt - op 600 meter hoogte, en je tuurt in de diepte. Daar zie je een spiegelend meer waarlangs overal kaboutermutsen, alpinopetjes en napoleonssteken uit het water omhoogrijzen. De een nog weliger groen begroeid dan de ander, met inhammetjes vol moerasroos en gele plomp. Eilandjes als uit het Kuna-spel, vond John. Kees dacht meer aan krentenbroodjes met heel grote rozijnen.

De vissersdorpjes rond het meer zijn heel klein, amper bereikbaar en op de vingers van een hand te tellen. Het hele meer met omgeving is dan ook een Nationaal Park. 40 soorten vis schijnen er rond te zwemmen, 270 soorten vogels vliegen er vrolijk rond. Om het wildernisgehalte nog wat te verhogen heeft men er zelfs een jong nijlpaard uitgezet, een meisje, Miciska, die zich flink tegoed doet aan de moerasplanten. Straks zet de dierentuin er ook nog een mannetje bij. Wat er dan gebeurt is een opwindende vraag voor de ecologen. Wij adviseren hen om hem Nikolas te noemen...

Het boottochtje van vanochtend 7.00 uur was een flop. Van die 270 voogelsoorten kregen we in die drie uur welgeteld e'e'n pelikaan, e'e'n boom vol aalscholvers en een handvol waterhoentjes te zien. Een gids was er ook al niet. Wel een aardige, oude "kapitan" die ons verblijdde met een zak vol verse vijgen. Gelukkig bleek de meegenomen WC-rol niet nodig.

Nu iets over Montenegro zelf. Het is een modern land voor de 600.000 bewoners; ze hebben alles, amper verschillend van Kroatië. Ook de taal is hetzelfde, maar heet hier Servisch, echter niet in cyrillisch - zoals in Servië - maar in latijns schrift geschreven. De mensen zijn er open, maar niet echt hartelijk te noemen. In tegenstelling tot de Kroaten beheersen ze amper engels of duits; alleeen jonge mensen een beetje. Tot onze verbazing leren ze nog russisch op school.

Vanavond zijn we gearriveerd in Albanië! Bandietenland. Maar wat een verschil! Wat een enthousiaste mensen langs de weg. Op weg naar Shkodër: toejuichingen, aanmoedigingen, handengezwaai en -geklap. Al na een paar kilometers hadden de Albanezen ons hart gestolen. Want stelen dat kunnen ze. Zegt iedereen. Meer weten over onze belevenissen hier in Shkodra? Lees morgen de volgende aflevering van onze dagelijkse feuilleton.      

14 sept: Dollen met die Albaniers

(Shkodër - Tirana; 106 km)
Wat een heerlijke mensen zijn Albaniers! Hoe vaak we niet zijn toegezwaaid, toegejuicht ("hello, hello, goodbye goodbye!" door de kleinste jongetjes) en serieus aangesproken, langs de weg of op een terras waar we even aan het uitrusten of eten waren. Jongetjes die met je mee over fietsen voor een wedstrijdje wie 't snelste is. En altijd willen ze je helpen. Sta je voor een pinautomaat, komt een dame je vertellen dat er even verder een andere is die wel Mastercard accepteert en loopt met je mee ernaartoe. Zoek je een Internetcafe, gaat een man met je mee net zolang tot je er samen eentje vindt waar een plaats vrij is.

Het bontste maakte Gezim het, een vrolijke Albaniers die in Duitsland heeft gewerkt en ons met een zoekende blik op het centrale plein van Tirana zag staan. Drie hotelletjes is hij met ons meegefietst door het drukke verkeer tot we er eentje hadden met vrij kamers en niet te duur. Van dank wou hij niks weten, wel van een stevig pilsje samen, waar we nog een uur lang gekletst hebben over Albanier's eigenaardigheden, de humor, de historie, tips over onze route en over zijn eigen zaak: o.a. in melk-, kaas- en koelmachines die hij tweedehans in Nederland betrok. Een kei van een vent, die lieve Gezim. 

En dollen doen zo ook zo graag met je. In een van die typisch Albanese dorpjes, Lac, stapte John even af om een foto te maken van die grappige autowasinstallaties (een enorme watertank op 4 meter hoogte op ijzeren poten en met een slang eronder), toen een groepje jongelui hem wenkte, die met "iets" bezig waren. In no time zat John mee te toepen en leerde onder luid gelach alle truucjes kennen, waarbij hij op zijn hurken ook nog zijn evenwicht verloor en op de buik van de oudere man Pjetr (60) terechtkwam. Grote hilariteit. Leuk vonden ze het onze fietsen te proberen, waarbij diezelfde Pjetr bij het afstappen ook zijn evenwicht verloor en tegen Kees aanduikelde. Met vereende krachten werd hij luid gelach opgehesen. Ondertussen had een van de jongens opgemerkt dat John's rode petje overal wit uitgeslagen was van het zweetzout. Vakkundig werd het petje onder de autowasspuit gelegd en met een krachtige straal van 3 atmosfeer bewerkt. Schoner dan met de witst wassende omo werd de pet!

Vanochten werden we om 5.30 al gewekt door de oosters gevooisde klanken van de moskee in Shkodër. Even verderop stond een grote katholieke kerk. Onderweg fietsend door de dorpjes hebben we meer katholieke kerken gezien dan moskees. Het idee dat alle Albanezen moslims zijn is een fabeltje. En er zijn ook nog orthodoxen. De godsdiensttolerantie is hier vrij hoog. Vrouwen met halsdoeken amper gezien. Ze zijn heel westers en modieus gekleed, die Albanese vrouwen; de mannen wat slordiger. Je kunt zowel vrouwen als mannen makkelijk aanspreken, vooral de jonge die vanaf de eerste klas engels op school leren. De ouderen spreken meestal ook een goed mondje Italiaans, waar ze gewerkt hebben.

De auto's zijn echter allemaal Duits. Nog nooit zoveel Mercedessen op de weg gezien: zeker 80%, vanwege de sterke moter en krachtige vering op de belabberde Albanese wegen, zijhet modellen van een jaar of 5, 10 oud. De andere 19% is Volkswagen. Langs de weg zagen we een vrouw naast haar auto stond over te geven. Tja, het was een BMW. Te zwakke vering....

Zo hebben we op één dag heel wat vooroordelen over Albanezen, die onbetrouwbare grijpgrage bandieten, weggespoeld  en zijn steeds meer van ze gaan houden.   

Sorry, lieve sponsors en lezers

Sorry, lieve mensen, voor het ontbreken van foto's bij de laatste berichten. We zijn in de Albanese internetcafe's nog geen PC's tegengekomen met een USB-poort voor het laden van foto's. We hopen later. Laten jullie je fantasie dus maar eens rustig de vrije loop...

15sept: Tirana, een wereldstad

(Tirana - Elbasan; 58 km)
Tirana in de ochtend moet je meemaken. Koffieterrasjes op de hoek van elke straat, met heftig discussierende mannen boven een miniscuul bakje Turkse troost. Vrouwen met witte hoofddoekjes etaleren - al breiend - hun fruit tegen een hoge muur, hopend op een koopgrage klant. Vrouwen met blote navel en een wel erg laag hangende spijkerbroek etaleren - al heupwiegend - hun ijdelheid, hopend op een begerige mannenblik. Wij blijven daaronder onverstoord, uiteraard.

Wij wandelen door een parkje in een volkswijk, waar mannen van onze leeftijd gezellig op bankjes zitten te keuvelen,  schaken of domino-en. Met Zef en Nik (van Joseph en Nicolas) hebben we voor het eerst sinds onze kindertijd weer genoten van het opwindende dominospel. Voor elke goede zet krijgen we een aanmoedigend bravo, wat wij weer beantwoorden met een bewonderende klap op Zef's schouder, toen bleek dat hij de beste was in het eentjes tegen eentjes en tweetjes tegen tweetjes leggen.

Tirana is in luttele jaren een wereldstad geworden, niet in het minst door de flamboyante burgemeester en kunstenaar Edi Ramas. Hij kwam op het idee de facades van veel grijze gebouwen in felle kleuren en wilde patronen te beschilderen, a la Hundertwasser. Lopend langs de Lana rivier hadden we daar een prachtig uitzicht op, ook al waren de kleuren ondertussen wat verbleekt. We liepen over het kolossake Skanderberg-plein, genoemd naar de grote nationale held van Albanie die hier groter dan groot op zijn steigerend paard staat afgebeeld. De winkels en het verkeer is als van een metropool. Met fietsen en oversteken is het oppassen geblazen.

Wat een verschil met Shkodrër, waar we gisterenochtend waren. Daar zie je de keerzijde van Albanie: rommelig en overal troep en afval; we waanden ons soms in India - compleet met koe op straat - of in Indonesie - open putdeksels langs de weg, vooral 's avonds heel verrassend. En vooral stoffig, want men heeft er daar geen zin in stoepen aan te leggen. In de binnenstad van Shkodra kan mijnheer Philips trouwens nog bergen geld verdienen met zijn straat-, winkel- en fietslampjes.

Bijna was het zover.... Wij meenden er echt recht op te hebben, na twee weken alleen maar zon, zon, zon. Hoera, hoera! Ik voel een regendruppel, zei blije Kees. En ik voel nattigheid, zei opgewonden John. Wat een verkwikking! Het was in de Albanese bergen op 600 meter hoogte. Maar eilaas, het waren er maar 12. We hebben ze een voor een geteld en bijna doorgeslikt. Maar de 13, nee, die haalden ze net niet.

We zitten nu in Elbassan, en alweer was er een aardige Albanier die vroeg of hij ons helpen kon. Kurti had in Duitsland gewerkt als kok, en ook in Nederland, en sprak ons zelfs in onze eigen moedertaal aan. Hij bleek nu de meesterkok van Elbassan en heeft daar zelfs een kookprogramma op de tv. Maar het belangrijkste voor ons was dat hij een korting wist te bedingen in het mooiste hotel van de stad, Grand hotel, met overal marmer, levensgrote schilderijen en brede, sierlijke bloemenguirlandes-trappen. En op het terras, geloof het of niet, Amstelbier uit een Heinekensglas! Voor de financieel geinterresseerden: daar betalen wij 35 Euro voor: een 2-persoonskamer incl. ontbijt en gratis internet. Maar helaas... weer geen USB-poort. Wij proberen beeldend genoeg te schrijven, en de fantasie van onze lezers mag natuurlijk ook wel een kans krijgen.

Het belangrijkste van vandaag is echter: dat we morgen eindelijk in Macedonie zullen aankomen! Maar pas na een tocht van ong. 100 km; en over een pas van 933 meter. Hoeperdepoep, sapperdeflap. Zojuist vernamen we dat Zoran Svetovski en Ton en Els Kesselaers van de Humanitarian Foundation Nederland Macedonia (HFNM) ons in Ohrid zullen opwachten. Wij zijn benieuwd. Macedonia, here we come!      

16 sept: Ohrid - waar hemel en aarde samenvloeien

(Elbasan - Ohrid; 95 km)
We zijn er! Macedonie heeft ons in haar armen gesloten. En nog wel in de allermooiste plaats: in Ohrid (spreek uit: Ochrid), de parel van de Balkan, idyllisch gelegen aan het prachtige Meer van Ohrid middenin de bergen. Hoe kun je een plaats beschrijven die je hart gestolen heeft? Bij John is dat gebeurd toen hij in het voorjaar met Geertje hier enkele dagen vertoefde. Een plaats waar volgens A.den Doolaard hemel en aarde samenkomen. En zo is het. Het was niet de wind, die ons steeds sneller deed trappen naarmate we Ohrid dichter naderden. Een magische kracht was het, een heimwee-achtig gevoel.

We vlógen bijna over de weg langs het rijkelijk met riet begroeide meer  en stoven als gekken door de buitenwijk, op weg naar het gereserveerde huisje. Dat ligt met het bloemrijke terras direct aan het meer naast een miniscuul vissershaventje. Vanaf het terras loopt een stenen trapje waar je zo het water in kunt lopen. Met beboste bergen, pittoreske huisjes en een mooi orthodox kerkje op de achtergrond.

John stond te popelen aan het water, sprong erin, ook al  was het duister van de nacht al bijna gevallen. Het door de wind briesende water klotste in schuimkoppende golven tegen de kant. Heerlijk. Echte gekluksmomenten beleef je niet zo vaak, maar dit was er een.

Bij het binnenrijden van Ohrid hoorden we plots vanuit een terras "Kees! Kees!" roepen. Verbazing alom. Want wie kent Kees nu hier? Daar sprongen Ton en Els Kesselaers van het HFNM-project de straat op. Zij zaten aan de koffie, precies daar  waar wij voorbijflitsen. Verrassing en blijdschap aan beide kanten. Daar moet op gedronken worden! En uitgebreide verhalen. Ook Zoran, de leider van het project dat wij ondersteunen was van de partij. De kennismaking was aangenaam en vrolijk. Zij nodigden ons uit voor een gezamenlijk etentje waar we de rijkdom van de Macedonische keuken onze tong en smaakpapillen lieten strelen. Daar schoven ook nog de aannemer en zijn vrouw bij aan.

Hoe weinig belovend was de dag begonnen, in Elbassan, Albanie.  Een hevige wind van windkracht 4 a 5 was die nacht opgestoken en die kregen we ook nog precies op kop. Struiken bogen diep door,  hier en daar lag een afgebroken tak op straat. John begon al direct hard te trappen. "Wij moeten de windgod Aeolus niet tarten" zei wijze Kees. En schakelde een paar tandjes terug. We hadden immers nog zo'n kleine 100 kilometer klimmen voor de boeg? Als schildpadden kropen we tegen de bergen omhoog. We verbaasden ons over de verrassend groene natuur hier. Maar een helling van 10% met windkracht 4 tegenwind werd zelfs Kees te gortig; hij stapte deemoedig van het zadel. Maar toen we die Qe Tanës-pas van 933 meter bereikten was de vreugde des te groter. Daar lag ook de grens tussen Albanie en Macedonie, waar een vriendelijke douaneman ons welkom heette in Macedonie. Als een speer schoten we de steile hellingen af, richting Ohrid, de parel van de Balkan.....      

17 sept: Nikola, Macedonier in hart en nieren

Een tweede bericht op dezelfde dag? Jazeker, dat is de bijzondere man die we vandaag in Ohrid ontmoetten dubbel en dwars waard. Op weg naar het vroegere paleis van Tito aan het meer, kwamen we hem tegen op het vooroorlogs fietsje van zijn opa. Nikola Namev, een levendige man zoals alleen Wim de Bie zou kunnen uitbeelden. Met weidse gebaren, nadrukkelijke stembuigingen en vol hartstocht hield hij ons twee uur in de ban, daar aan de oever van het Meer van Ohrid. Een boeiende verteller vol drama. Wij hingen aan zijn lippen toen hij sprak over de grootse geschiedenis van Macedonie, de armoede en verdeeldheid in het huidige Macedonie en de ziel van der ware Macedonier, daarbij bonkend op zijn borst. Hij leek zo'  weggelopen uit een van de boeken van den Doolaard.

Vol trots vertelde hij ook over de Nederlanders, die Macedonie en vooral Ohrid zo'n warm hart toedroegen. In de jaren zestig waren zij de meest geziene gasten in Ohrid (dankzij de boeken van den Doolaard), met 50.000 bezoekers in 1969. Nikola vertelde over de speciale band tussen Ohrid en Katwijk. Hoe dagelijks grote hoeveelheden tulpen werden overgevlogen. En hoe de Ohridenaren met diezelfde tulpen in de hand uitliepen naar het vliegveld als daar weer Nederlanders landden. Zelf was hij ook in Amsterdam en Rotterdam geweest en had zich verwonderd over hoe Nedrlanders in dat land onder zeeniveau leefden. En hoe gastvrij ze waren. Wat een land!

Nikola is niet alleen een Macedonier in hart en nieren, maar ook een ware natuurmens. Every day I swim in the water of the lake. Zelfs 's winters bij 5 graden. HIj liet de duikbril zien, to look the flora and fauna underwater. Hij klimt in de bergen, zoekt kruiden waarvan hij thee trekt. Vegetarier is hij al zijn hele leven geweest, hij drinkt geen alcohol, no pivo, no coffee, no medicaments, never had an injection. Kees heeft zijn meerdere in hem gevonden! I'm healthy, I'm happy, I enjoy life! Maar tegelijkertijd zei hij ook wat voor een bewondering hij voor ons. You are very brave men with big courage, to come to Macedonia on a bike. Bravo!

Ook vertelde hij over het grote geheim van Ohrid: de parels. Het zijn parels van oesters (somsook van glas) die worden beschilderd met een emulsie, gewonnen uit speciale zilverkleurige visjes, placiza geheten, die alleen leven in het meer van Ohrid. Slechts twee families in Ohrid weten hoe je die emulsie moet maken, maar houden het angstvallig geheim. Als student chemie heeft Nikola nog geprobeerd zo'n emulsie kunstmatig te bereiden, maar dat liep uit op een faliekante mislukking. Het blijft een geheim en een wonder!

Met gevoelens van bewondering en respect nemen we afscheid van Nikola; het was ongemerkt al laat in de avond en duister geworden. Ohrid's burcht, zijn kerken en zijn haven stonden in volle gloed te pronken. 

17 sept: Fresco's en kerkjes in Ohrid, die de eeuwen trotseerden

(Ohrid - rustdag; 7 km)
Nog voor we gisteren Ohrid binnenreden, hadden we al datgene bewonderd wat het mooiste en meest typische is van Macedonie, het best bewaarde geheim: de bijzondere orthodoxe kerkjes met eeuwenoude fresco's - sommmige uit de 9e eeuw. Ze liggen altijd op idyllische plekjes: op een eilandje, tegen een heuvelhelling aan een meer, aan smalle klinkerstraatjes a la Anton Pieck, of aan een met kastanjebomen omzoomd pleintje.

Het eerste kerkje dat we bezochten, in Calista, bood uitzicht op het Meer van Ohrid. Een allerliefst zustertje van amper 30, luisterend naar de mooie naam Dionysia, glimlachte ons toe en wilde graagde deur openen van het kerkje Sveti Bodgoridza (Heilige Moeder van God).Een en al koepeltjes op ronde en achthoekige torens van natuursteen, een lust voor het oog. Maar dan het interieur! Kleurige fresco's op alle muren, pilaren en gewelven met scenes uit het leven van Maria. Vertederend hoe ze als klein meisje in een teil water wordt afgebeeld, gewassen door enkele vrouwen in het huis van Anna en Joachim. Tientallen even ontroerende taferelen volgden.

Helemaal onder de indruk raakten we toen zuster Dionysia ons voorging naar een kerkje in de rotsen. Hemelse muziek als van engelen klonk in onze oren toen we de smalle donkere stenen trap bestegen. Mystiek werd het in het grotkerkje zelf, een ruimte van amper 3 meter in het rond. Fresco's uit de 9e eeuw deden ons verbazen en gaven een gevoel van altijddurende rust, bevrijd van alle jachtigheid en druk om je heen.

Vandaag dan eindelijk een rustdag voor ons. En waar kan dat beter dan in het mooie Ohrid, waar zoveel te zien en te beleven valt. Even dreigde het mis te gaan, toen verontrustende donderslagen ons verrasten en er bosjes pijpestelen uit de lucht kwamen vallen. We tooiden ons in regenjack en regenovertrekjes over onze sandelen. Maar zie daar, na Aeolus en Pluvius kwam al snel Helios de dag opvrolijken (met excuses aan Carool voor het dooreenhaspelen van griekse en romeinse goden). De orthodoxe kerkjes op de heuvels van Kaneo, St Jovan en St. Pantaleimon, maakten diepe indruk. Hier is het waar hemel en aarde elkaar ontmoeten. We hoorden dat Ohrid 365 kerkjes telt, waarvan een groot gedeelte onder de huizen (tegen de Turken): e'e'n kerkje voor elke dag in het jaar. We wandelden omhoog door het bos langs het meer naar de grote burcht van koning Samuel, het letterlijke hoogtepunt van Ohrid.

En toen, onvermijdelijk.... het monument van A. den Doolaard, de enige Nederlandse schrijver die een monument heeft in het buitenland. Enkele maanden geleden is het nog feestelijk ingehuldigd. Wat een mooi subtiel bouwwerkje: een golvend, sneeuwwit, versteende zeildoek (Ned.) boven een voetstuk van ronde bogen in rode baksteen (Mac.). Tegen het zeildoek de beeltenis van de flamboyante schrijver zelf, met zijn woeste haren en wilskrachtige kin. Wie heeft niet voor zijn eindexamen "De Herberg met het hoefijzer", "De Orient Express" of "De bruiloft der zeven zigeuners" gelezen. Al deze boeken spelen zich af in Albanie of Macedonie, de Bruiloft zelfs in Ohrid.  Het zijn spannende verhalen vol passie, liefde en gedrevenheid. Tip voor al onze sponsors: lees die man! (Vooral de Orient Express geeft de boeiende, bloedige, hartstochtelijke geschiedenis van Macedonie en zijn helden prachtig weer).

O ja, ook in Ohrid hebben we weer een sponsor kunnen warm maken voor ons doel. Vanmorgen om 6.45 uur nog. We kwamen net in zwembroeken de trap van ons pension op, nadat we een duik hadden genomen in het heerlijke water van het Ohrid meer. Een duitse mevrouw die hier ook had overnacht, kwam net met haar koffers de trap af. Bij het elkaar passeren raakten we samen aan de praat. Ze viel van de ene verbazing in de andere en haar mond ging steeds verder openstaan toen we vertelden over onze fietstocht, het project in Skopje en over onze sponsors. Ze maakte haar tas open en gaf ons spontaan 10 Euro voor het goede doel en een flinke kus op beide wangen. Prachtig toch?                     

18 sept: Een rusteloze rustdag

(Rond het meer van Ohrid; 93 km)
Vandaag weer een heerlijke rustdag in Ohrid. Maar wat heet rusten voor een koppel rustelozen? Kees wilde heel graag om het ovaalvormige meer van Ohrid heenfietsen. Het is amper 95 km. Daar draaien we onze handen en kuitspieren niet meer voor om. Interessant ook, omdat dit meer voor de ene helft Macedonisch is en voor de andere Albanees. Maar wat een verschil.  Aan de Macedonische kant   is het bergachtig, op en neer gaat de weg, met degelijke hotels en restaurants, doch weinig daarvan direct aan het water. Het is namelijk een natuurgebied vanwege zeldzame vissen, die nergens anders ter wereld voorkomen, en dito vogels.

Aan de Albanese kant hebben ze daar nog nooit van gehoord.  Menige "businessman"  heeft daar een piertje op poten in het water gebouwd met een gezellig terrasje op het uiteind. Ook zie je kleine bootjes met vissers en wordt de gevangen verse vis voor de voorbijgangers hoog in de hand gehouden, om te kopen. De weg loopt vlak langs het water en er is nog wel eens een kuiltje; of een bobbeltje - gevolg van het opvullen van een eerder kuiltje. Wat hier ook opvalt zijn de vele schutterskoepels van het allerzwaarste driedubbeldik gewapende beton, waarvan er zo'n 200.000 in heel Albanie verspreid liggen. Een stupide idee van de dictator Hoxva, zeggen alle Albanezen nu, die daarmee probeerde de vijand tegen te houden.

De tegenhanger van het toeristische Ohrid aan de Albanese kant heet Pogradec. Op de lange strandboulevard en aangrenzend parkje hebben wij echter alleen oude, tandenloze mannen met wandelstokken in vaalzwarte kostuums en dito petten kunnen ontwaren, die verslaafd waren aan het intelligente dominospel. Het was een beeld uit de jaren 20 van de vorige eeuw.  Charlie Chaplin zou er - na een bezoek aan een gretige tandarts -zo tussen passen.

De grote attractie aan de Macedonische kant is het schitterende veelkoepelig kerkje van Sveti Naun, idyllisch gelegen, boven het water. Deze heilige is in staat geweest een beer te temmen en die naast een os een ploeg door het akkerland te laten trekken. Dit en nog veel meer is te zien op de mooie 12e eeuwse fresco's die de kerk sieren. De pope (=orthodoxe priester) herkende John onmiddellijk van het voorjaar toen hij met Geertje het kerkje bezocht en met hem een praatje maakte. Hij vond de fietstocht geweldig, en vooral het goede doel. 

Vandaag hebben we er ook weer 2 sponsors bijgekregen! De familie Angjelkoski uit Chicago met baby Kristov van 11 maanden, waar John de eerste fietsles aan kon geven, gaf zomaar 20 Dollar. En in een ander kerkje trok Catherine Sampson uit Sheffield 10 ritselende Euro's  uit haar  mini-portemonneetje. Zij fietst in haar eentje door de Balkan vanaf Ljubjana. En laat ze nu op dezelfde dag als wij in Skopje aankomen, maar dan via een andere route. Ze was blij eindelijk eens andere fietsers tegen te komen, ook al hadden die haar vader kunnen zijn.

En nu de klapper. In Pogradec zag John een autobus met de opschriften "Hier instappen" en "Niet praten met de chauffeur". Die chauffeur was heel trots dat hij met een Nederlandse bus rondreed. Toen John een kiekje wilde nemen van het interieur, sloot de goedlachse chauffeur plots de deur en deed of hij vertrok. Na een schrikreactie volgde een bulderende schaterlach en opende hij weer de deur voor de andere instappende passagiers. Kijk, dat is nu typisch Albanees! Lekker dollen met mekaar. Een Macedonier zou zoiets toch niet zo gauw doen, denken wij.   

19 sept: een kleinood en een wonder....

(Ohrid - Volkovija; 107 km)
Heerlijk, een duik in het warme meer van Ohrid in alle vroegte, om 6.15 uur, vanaf ons eigen terras! Enkele meeuwen zitten parmantig op de randen van een blauw vissersbootje - te slapen?  Andere bootjes liggen nog op hun visser te wachten op het strandje naast ons huis. Dat ligt aan een Anton Pieck-achtige straat met kinderkopjes, waar 's avonds alle jongeren zich op hun mooist uitgedost naar binnen wringen voor de disco. Op de met ruwe witte marmer geplaveide winkelstraat is het overdag een aan-en-af geparadeer. Op het pleintje aan het water  zitten op een hoge sokkel de heilige Methodius en Donatus gebogen over een open boek; iedereen er aan herinnerend dat in Macedonie het cyrillisch schrift is uitgevonden. Het is het een geliefde hangplek voor jongeren geworden. Cultuur en vertier, zo dicht bij elkaar. Maar niets haalt het bij de kerkjes en de huisjes die hier in amfitheatervorm tegen de helling liggen aangevlijd. En om het stadshart heen prikken vier hoge minaretten in de lucht, aantonend dat moslims en orthodoxen hier prima met elkaar overweg kunnen. 

Met enige tegenzin verlaten we het kleinood Ohrid, tussen de vele appelboomgaarden en wilde zonnebloemen. Onderweg worden we weer door jongens toegjuicht, dit keer met "Holanda! Holanda!" - ze herkennen de Nederlandse vlag onder de Macedonische vlag die achter onze fietsen wapperen. De Hollanders zijn erg populair in Ohrid: het is de grootste groep buitenlandse bezoekers. Maar liefst drie keer per week brengt een vliegtuig uit Amsterdam ze rechtstreeks hierheen. Mensen die aangetrokken worden door de mooie orthodoxe kerkjes, de leuke huisjes, het idyllische meer en de aparte sfeer die zo treffend bechreven is door A. den Doolaard. Lezen die man!

Nog 200 km naar Skopje. We kiezen voor de iets langere weg door het Mavrovo natuurpark. Eerst de kronkelige weg door het dal van de Crn Drim, die zo'n groot verval heeft dat er plaats is voor twee lange stuwmeren. De laatste heeft een grillige vorm en de weg erlangs ligt hoog tegen de helling, zodat we verrast worden met een machtig panorama  - "The Queen's view" voor de Britten onder onze lezers.

De stad Debar boven het stuwmeer is meer Albanees dan Macedonisch. Hier draven nog veel paard-en-karren door de straten - veelal in gebruik als taxi - waardoor we behoedzaam om de paardenmoppen heen moeten manoevreren. Het roept bij John herinneringen op aan de groenteboer  in zijn geboorteplaats Venlo, die met paard en kaar de groenten aan de vrouw bracht; totdat het paard op hol sloeg met de hele groentekar er al buitelend achteraan. Nu heeft hij de grootste paardenfokkerij van heel Limburg. 

Op onze route ligt een heel bijzondere orthodoxe kerk: het nonnenklooster van St.Joris, waar een jonge zuster ons de prachtighe fresco's op de buiten- en binnenmuren laat zien. Nog aparter is een relikwie: een botsplinter van St. Joris, in een ovaal gat van een verzilverde arm. Het bijzondere is dat deze splinter geurt. Toen John en Geertje in het voorjaar hier waren, roken ze heel duidelijk een rozengeur. Ook verschenen er regelmatig druppels op het bot en als je het op een doekje legde werd dat vochtig. De vraag, of dat nu nog zo is, brandde zogezegd op John's lippen. De zuster beaamde het volmondig, ook al kon ze de arm helaas niet laten zien. Kees, die nogal wantrouwend toeluisterde, verloor zijn scepsis toen de zuster heel overtuigd vertelde dat het een grote zonde, blasfemie, zou zijn als iemand met vloeistof of zo een wonder zou simuleren. In opperste verwarring stapte Kees weer op z'n fietsje; het enige wat hij zeggen kon: tja tja; tja tja....    

Het dal van de Radika, waar we verder doorheen fietsen, is ongelooflijk mooi. Het is een honderden meter diepe kloof met bijna vertikale wanden waartussen zich riviertje wild naar beneden slingert, overal kleine watervalletjes achterlatend. Mooi maar ook heel afmattend! En in een smalle kloof wordt het sneller donker dan je denkt. En dorpjes zijn er niet. Toen Kees (hij kan heel slecht zien in het donker) begon te wanhopen, stootten we op een rij lichtjes rond iets dat een restaurantje bleek te zijn. Of we daar konden slapen, vroegen we de baas. Nee, schudde hij zijn hoofd. Het seizoen is allang voorbij. Wat nu, wat nu? We legden al gebarend - de man verstond noch engels noch duits - uit hoe netelig onze situatie was. Toen streek hij over zijn hart, vroeg ons de paspoorten en aan zijn vrouw of ze bedjes voor ons wilde inrichten in het gesloten motel. Een zucht van opluchting. Bijna een wonder!    

20 sept: Hoera hoera, we zijn er!

(Volkovija - Skopje; 103 km)
Eindelijk, wij zijn gearriveerd in Skopje! Om 16.10 uur vandaag, na 1780 kilometer van ploeteren en genieten. En wat een genot was het, toen we dat vierden door elkaar op de promenade langs de Vardar-rivier te tracteren op een .... sladoled! (voor de nieuwe lezers: een ijsje in het Macedonisch). En wat voor een ijsje. Vier reuzegrote bollen in allerlei smaken en kleuren, getopt met een extra hoge slagroommuts. En dat alles in een beker, die erg veel weg had van een overwinningsbokaal!

We togen direct over de beroemde brug over de Vardar - het enige in Skopje dat de aardbeving van 1963 heeft overleefd - naar het kasteel op de hoge heuvel, om de hele stad als zegevoerders te kunnen overzien. Onze monden vielen open van verbazing, toen we op weg daarnaartoe als een speld in de hooiberg, op een bekende stootte: de sportieve Kathy, die we rond het meer van Ohrid hadden ontmoet. Je kunt je wel voorstellen, dat de kussen in het rond vlogen. Wie houdt zoiets in een miljoenenstad nou voor mogelijk?  En wie troffen we vanavond in het Internetcaf'e achter een PC te internetten? Drie keer raden. Kathy, voor de derde keer......

Boven op het kasteelterrein, een park met enkele nostalgische restanten van een burcht, hadden we nog een ontmoeting, met een bijzondere man. Musli Berisha is een uitbundige, goedlachse Albanees, die werkt voor de USAID in Kosovo. Hij vertelde hoe hij als enige van zijn organisatie de Nato-bombardementen in Kosovo heeft overleefd. Hij bracht de laatste Nato-generaal naar de grens, maar wilde zelf blijven, bij zijn eigen mensen. Alle bezittingen is hij nu kwijt; maar zijn hart is rijk. Enthousiast vertelde hij dat binnenkort de hele geschiedenis in boekvorm verschijnt: "Lighthouses in Kosovo" gaat het heten en hij belooftdeons een van de eerste exemplaren toe te sturen. Een kei van een kerel!

Deze laatste fietsdag begon als niet eerder: namelijk in de kou! In het diepe ravijn van de Radika breekt de zon pas laat door. Maar toen we eenmaal boven op 1390 meter hoogte (pffft, pfffft) bij het bergmeer vam Mavrovo aankwamen, konden we onze gezichten laten bruinen door de stralende zon. We bewonderden - met eigen lijve - een beeld van een geharde arbeider uit de allebrbeste communistische tijden; het beeld mag van ons de hoofdprijs krijgen. Het romantische meer riep bij John allerlei herinneringen op. Dit is het Nationale Park waar nog lynxen, beren en wilde katten rondzwerven. Niet dat we die tegenkwamen, maar wel vijf paarden in het wild langs de weg, waarvan het jonge veulen nog erg moest schrikken van onze passage.

Vandaag was het snelheid maken, om na 103 km het einddoel Skopje te bereiken. Halverwege werden we verrast door de stad Tetovo. Een levendige half-albanese stad in Macedonie vol jongelui met en zonder hoofddoek, heel elegant gekleed, studenten waarschijnlijk. Maar ook een moskee uit 1400, met het mooiste interieur dat we ooit in een moskee gezien hebben. Tegen een mokka-bruine achtergrond een overdaad een kleurige bloemen en versieringen. Langs alle muren tegen het plafond prachtige afbeeldingen van tientallen steden in Europa, die op de hoogtijdagen van het Osmaanse Rijk in Turkse handen waren. Een moskee om te zoenen.

Eenmaal buiten werden we omringd door moslim-jongetjes, die erg geinteresseerd in ons waren. Ze waren zo open en spontaan, dat John besloot hier zijn geheime wapen uit te delen: bellenblaasbusjes uit Best! Het werd een waar Bellenblaasfestijn. Iedereen blies als bezeten overal grote en kleine bellen met rode, blauwe, paarse weerschijn in de rondte. Wat een vrolijke, opgewonden gezichten! Wer hebben nu nog de helft van de 20 busjes over, voor de kinderen in de school van Skopje.

We zijn inmiddels in Skopje in hotel Kanet aanbeland, gelegen in het stadspark met het voetbalstadium, waar Ton en Els van het HFNM ook verblijven. Morgenvroeg om 9.00 uur hebben we afgesproken op de school te verschijnen, waar het allemaal om te doen is. Nog één nachtje slapen dus!                  

21 sept: Wat een feestelijke ontvangst op de school

(Skopje; 8 km)
Wat een feestelijke ontvangst, wat een enthousiasme van de honderden kinderen en leerkrachten, die ons 's morgens opwachten en voor ons een uurlang durende spetterende show opvoerden! We moeten toegeven dat we 's morgens iets zenuwachtiger opstonden dan anders. We hadden vandaag immers het heft niet meer in eigen handen. Om 9 uur werden we vanaf het hotelletje door het drukke stadsverkeer geloodst naar de 'Dimo Hadji Dimov' school. Tientallen kinderen op fietsjes begeleidden ons daar naartoe.

Bij de ingang lachtten drie, in prachtige Macedonische klederdracht gestoken meisjes (rood, roomwit, goud) ons toe. Ze hielden een schaal vast waarop een mandje met stukken brood, een kommetje zout en een kommetje kruiden. We doopten het brood in de kommetjes, aten het en voelden ons opgenomen in de gastvrijheid van deze schoolgemeenschap. Op het plein maakten kinderen kleurige krijttekeningen voor ons. Het schoolhoofd leidde ons naar een grote zaal waar zeker tweehonderd kinderen (van de 1400) enthousiast met Macedonische en Nederlandse vlaggen ons toezwaaiden. We  voelden ons als de koningin! De zaal was omgetoverd tot een kleurrijke feestzaal. Zo'n 40 kinderen vormden een fluitorkestje, dat hun best deed om ons zo muzikaal mogelijk welkom te heten. We werden langs tafels geleid waar kinderen hun mooiste werkstukken, tekeningen, collages lieten zien.

Op het rijkelijk gedecoreerde podium, ook weer met vlaggetjes van beide landen, stond al een dansgroepje van wel 30 kinderen klaar in dezelfde vrolijke klederdracht. En wat dansten ze als eerste? De Driekusman! Echt op zijn hollands, met het klappen van de handen en het zwaaien van het wijsvingertje tegen mekaar. Dat was nog maar het begin. Want wat we daarna aan Macedonische dansen zagen is te mooi om te beschrijven. Ze dansten met een sierlijkheid, ingetogenheid en elegantie, die onze kinderen niet kennen. Het was een verhaal dat zich in de bergen afspeelt, dat zij uitbeeldden met draaienden bewegingen in allerlei variaties, kokette pasjes, rondedansen om elkaar heen, door elkaar heen, een alsmaar wijken en samenkomen van steeds weer andere groepjes. We kregen brokken in onze keel.

Daarna werden we door drie meisjes vanachter een microfoon toegsproken, eerst in het Macedonisch, toen in het Engels en daarna in het ..... Nederlands. Ze vertelden hoe blij ze waren dat wij helemaal uit Nederland naar hun toegekomen waren, om voor hen een betere school te zorgen en dankten ons van harte. John sprak daarna de kinderen toe in zijn beste Macedonisch(!): wat voor een mooi land Macedonie is met zo'n vriendelijke mensen. Hij wenste alle kinderen veel succes in de toekomst, namens alle kinderen in Nederland. Er werd uitbundig geklapt en met vlaggetjes gezwaaid. De quiz die John had voorbereid, met 12 vragen over Nederland (Bijv: Waarom dragen de voetballers een oranje shirt? a. omdat de koeien in Nederland oranje zijn gekleurd, b. omdat de babies geboren worden met oranje haar of c. omdat de koninklijke familie Van Oranje heet) was een groot succes. Tot onze grote verbazing verstonden alle kinderen de vragen in het Engels en wisten ze bijna alles van Nederland, hoeveel land onder water staat, de duinen, de schilders, het schaatsen, de grootste haven, waar het Vredespaleis staat, dat PSV Eindhoven in 1996 de Europese Champion league heeft gewonnen en uiteraard alle goed voetballers. De besten kregen een bellenblaasbusje als prijs en de hoofdprijs was.... John's blauwe fietshelm.

Toen werden we door de klassen geleid. De allerkleinsten waren bezig met kleurige tekeningen, die wij later gebundeld kregen aangeboden. In de volgende groep waren meisjes met een weefgetouwje bezig en tapijt aan het knopen. Jongens lieten ons een in elkaar geknutseld zweefvliegtuigje zien. Weer een volgende groep wilde graag op een klassefoto. Ondertussen wees de directrice ons ook op de vernieuwde lokalen, de schoolmeubeltjes uit Nederland.

Vervolgens kregen we een rondleiding door het gedeelte van de school dat duidelijk aan vernieuwing toe was. Er was nogal wat kapot in de vloer, de muur, het plafond, de tafeltjes en stoeltjes, de ramen en deuren. Aan de renovatie hiervan zal ons sponsorgeld besteed worden. Ondanks deze slechte huisvesting straalde de school toch een blijheid uit, dankzij de vrolijke tekeningen, schilderijen, glasbeschildertingen en andere versieringen in de gangen, die de kinderen zelf hadden gemaakt. Vooral de mooie kerkjes, de natuur en het gezinsleven werd kleurrijk uitgebeeld.      

Natuurlijk werden we ook in de directiekamer uitgenodigd voor een wel heel erg gezellig samenzijn met de onderwijzers onder het genot van allerlei hapjes en koffie - want daar houden Nederlanders zo van. De omgang was amicaal, zelfs familiair te noemen (zie foto!). We hadden interessante gesprekken met de leerkrachten (en, Geertje, ook met Taki die helemaal vanuit Krusevo hierheen gekomen was). Beduusd van zoveel hartelijkheid en zoveel energie die ze gestoken hebben in onze ontvangst, verlieten deze prachtige school.

Hierna volgde een interview, waarin ons gevraagd werd waarom we dit nu deden, de indrukken van Macedonie, hoe we het sponsorgeld bij elkaar hadden gekregen etc. Dit en de hele dag op school zal op een dvd worden vastgelgd als promotiemateriaal voor de HFNM en zal ons worden toegestuurd. Later hoorden we dat de burgemeester ook had willen komen, maar vanwege een belangrijke bespreking verhinderd was.

Kortom, een dag om nooit te vergeten!      

22 sept: Slot met een tip

(Skopje - Amsterdam; vliegen)
Vandaag zijn we weer veilig geland, terug in Nederland van een enerverende fietstocht  met een prachtige apotheose in Skopje. Het zwemelt nog na in ons hoofd, vooral de opgewekte kinderen waarvoor wij dit hebben gedaan. En waarvoor we onze sponsors nog eens heel hartelijk willen dankzeggen!
Ben je soms op zoek naar een nog onontdekt land met unieke cultuur, magnifieke natuur en heel gastvrije mensen, dan hebben wij een gouden tip voor je: Macedonië!  Ben je door onze verhalen nieuwsgierig geworden en wil je er misschien zelf wel eens naar toe, neem dan een kijkje op de site van één van onze sponsors: www.karatanovatours.nl. Daar ligt Vasco allerlei tipjes van sluiers voor je op en wil hij graag een reis door dit mooie land voor je organiseren. Ook heel mooi: www.cybermacedonia.com. Wij wensen je veel plezier!

John en Kees

geselecteerd als gefixeerd bericht

Welkom op de reislog van John Peeters en Kees Scheffers over de sponsorfietstocht naar Skopje (Italië -> Slovenië -> Kroatië -> Monenegro -> Albanië -> Macedonië)! Elke gefietste kilometer van onze tocht komt ten goede aan de renovatie van een school voor kinderen in achterstandswijken van Skopje. - -> Meer over onszelf en over de aanleiding tot deze sponsortocht: klik op 'OVER MIJZELF' boven de foto hiernaast. -> Veel foto's vind je via de link 'Fotoalbum van deze tocht'